Son güncelleme: 17 Temmuz 2026
Doğrudan Faaliyet Desteği, kalkınma ajanslarının geçmişte kullandığı bir destek adıdır. Bu ad, 15 Eylül 2017 tarihli mevzuat değişikliğiyle Fizibilite Desteği olarak değiştirilmiştir. Güncel sistem; bölgesel kalkınma açısından önemli yatırımların teknik, ekonomik, mali ve kurumsal yapılabilirliğini ortaya koyan fizibilite çalışmalarına mali destek verilmesine dayanır.
Destek, Türkiye genelinde tek oran ve tek üst limit üzerinden yürütülmez. Her kalkınma ajansı kendi Düzey 2 bölgesi, bölge planı, yıllık çalışma programı ve ilan ettiği öncelikler doğrultusunda ayrı bir başvuru rehberi yayımlar. Bu nedenle güncel tutar, süre, başvuru sahibi ve uygun maliyet kontrolü mutlaka projenin uygulanacağı bölgedeki açık çağrı üzerinden yapılmalıdır.
Destek Oranı
Çağrıya göre değişir
Ulusal ölçekte sabit bir oran yoktur. Ajansın güncel rehberindeki asgari destek oranı, azami oran ve eş finansman şartı esas alınır.
Üst Limit
Ajans ve program bazında belirlenir
Proje başına asgari ve azami destek tutarı ile toplam program bütçesi, ilgili yılın başvuru rehberinde ilan edilir.
Uygulama Süresi
En fazla 1 yıl
Yönetmelik üst sınırı bir yıldır. Ajans, çağrı rehberinde daha kısa bir uygulama dönemi belirleyebilir.
Doğrudan Faaliyet Desteğinin Güncel Karşılığı
Fizibilite Desteğinin amacı, doğrudan bir tesisin inşasını veya makine yatırımını finanse etmek değil; yatırım kararından önce ihtiyaç duyulan nitelikli fizibilite çalışmasını hazırlatmaktır. Yönetmeliğin 27. maddesi, bölgenin kalkınması ve rekabet gücü açısından önemli fırsatların değerlendirilmesi, ekonomik tehdit ve risklerin önlenmesi ile yenilik ve girişimcilik kapasitesinin geliştirilmesine yönelik projelerin fizibilite çalışmalarını kapsar.
Desteklenen çalışma; yatırımın pazar ihtiyacını, teknik çözümünü, kapasitesini, yer seçimini, maliyetini, finansman yapısını, gelir-gider projeksiyonunu, risklerini, çevresel ve sosyal etkilerini ve sürdürülebilirliğini karar vericilerin inceleyebileceği bütünlükte ortaya koymalıdır. Yalnızca genel araştırma veya tanıtım metni niteliğindeki çalışmalar yeterli kabul edilmez.
Yatırım Fizibilitesi
Sanayi, tarım, turizm, enerji, lojistik ve sosyal altyapı gibi alanlarda planlanan yatırımın teknik ve mali yapılabilirliğinin incelenmesidir.
Bölgesel Öncelik
Proje konusunun bölge planı, sonuç odaklı programlar ve ajansın güncel çağrı öncelikleriyle doğrudan ilişkilendirilmesi gerekir.
Karar Kalitesi
Çalışma, kamu veya ortak kullanıma yönelik yatırım kararını ölçülebilir veriler, alternatifler ve gerçekçi mali senaryolarla desteklemelidir.
Fizibilite Desteği Kapsamının Ayrıntıları
Destek, ajansın ilan ettiği önceliklerle uyumlu bir yatırım projesinin fizibilite raporunun hazırlanmasına yöneliktir. Raporun biçimi, içeriği ve kalite kriterleri Destek Yönetimi Kılavuzu, çağrı rehberi ve varsa zorunlu fizibilite şablonuyla belirlenir.
Fizibilite raporunun hazırlanması için gerekli uzmanlık ve hizmet alımları temel gider alanıdır. Saha araştırması, teknik analiz, pazar analizi, mühendislik etütleri veya ölçüm gibi kalemlerin uygunluğu ve sınırları ilgili çağrı rehberinde ayrıca kontrol edilmelidir.
Fizibilite Desteği esas olarak yatırımın kendisini değil, yatırım öncesi fizibilite çalışmasını destekler. Makine, bina, arazi veya yatırımın uygulama maliyetleri ancak başka bir destek programının açıkça izin verdiği ölçüde değerlendirilebilir.
Bakanlık genel çerçeveyi düzenler; program bütçesi, proje başına asgari ve azami tutar, destek oranı ve eş finansman şartı ilgili kalkınma ajansının başvuru rehberinde ilan edilir. Eski yıllara ait Doğrudan Faaliyet Desteği limitleri güncel başvuruda kullanılamaz.
Yönetmelik uyarınca raporun süresinde sunulmaması veya şekil, içerik ve kalite bakımından uygun bulunmaması halinde sözleşme feshedilebilir ve sağlanan destek ferileriyle birlikte geri alınabilir. Bu nedenle teslim yalnızca süre değil, teknik kalite bakımından da kritik bir yükümlülüktür.
Kimler Yararlanabilir?
Yönetmelikte sayılan temel yararlanıcı grupları şunlardır:
- Yerel yönetimler
- Üniversiteler ve diğer kamu kurumları
- Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları
- Sivil toplum kuruluşları
- OSB, KSS, teknopark, teknoloji geliştirme ve endüstri bölgeleri
- İş geliştirme merkezleri, birlikler ve kooperatifler
Ajans, bu grupları çağrı rehberinde bölgesel ihtiyaçlara göre daraltabilir.
Kapsam Dışı veya Riskli Durumlar
- Başvuru sahibinin çağrıdaki kurum türü veya bölge şartını taşımaması
- Konunun bölge planı ve program öncelikleriyle ilişkisinin zayıf olması
- Yatırımın kendisi için harcama talep edilmesi
- Sözleşme öncesinde hizmet alımına veya harcamaya başlanması
- Zorunlu şablon, teknik analiz veya destekleyici belgelerin eksik olması
- Aynı gider için başka bir kamu desteğinden yararlanılması
- Raporun süresinde sunulmaması veya kalite kontrolünden geçememesi
Başvuru Şartları ve Bölgesel Uygulama
Başvuru sahibinin hukuki statüsü, merkez veya faaliyet yeri, proje uygulama bölgesi, ortakların niteliği, ajansa olan mali yükümlülükleri ve proje hesabı açma ehliyeti çağrı rehberine göre kontrol edilir. Proje konusu yalnızca genel olarak faydalı olmakla kalmamalı; ilgili bölge planı, program öncelikleri ve beklenen sonuçlarla açık bir bağ kurmalıdır.
Fizibilite Desteği 81 il için tek bir ulusal çağrı değildir. Bursa, Eskişehir ve Bilecik BEBKA; Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova MARKA gibi kendi Düzey 2 ajansının programlarına tabidir. Diğer illerde de aynı bölgesel yapı geçerlidir. Bir ajansın 2026 yılında açık programı bulunması, başka bir ajans bölgesindeki kurumun o çağrıya doğrudan başvurabileceği anlamına gelmez.
1. Ön Uygunluk Analizi
Başvuru sahibinin kurum türü, bölge bağlantısı, proje konusu ve çağrı öncelikleri incelenir. Açık program yoksa eski rehberle işlem yapılmaz.
2. Mevzuat Eşleştirmesi
Yönetmelik, Destek Yönetimi Kılavuzu, başvuru rehberi, zeyilnameler ve zorunlu şablonlar birlikte değerlendirilir.
3. Proje ve Belge Hazırlığı
Yatırım fikri, ihtiyaç, hedef, faaliyet, çıktı ve bütçe ilişkisi kurulur; kurum kararları ve destekleyici belgeler tamamlanır.
4. KAYS Başvurusu
Başvuru ve ekleri KAYS üzerinden yüklenir. Taahhütnamenin e-imza veya çağrıda izin verilen teslim yöntemiyle süresinde tamamlanması gerekir.
5. Değerlendirme ve Sözleşme
Fizibilite teklifleri ilgili ajans komisyonunca incelenir ve yönetim kurulunun onayına sunulur. Eksik bilgi talebi varsa belirtilen süre içinde yanıtlanır.
6. Uygulama ve Raporlama
Satın alma, hizmet alımı, ödeme belgeleri ve rapor üretimi sözleşmeye uygun yürütülür. Nihai fizibilite raporu kalite kontrolüne sunulur.
Gerekli Belgeler ve Teknik Hazırlık
Temsil ve ilzam belgeleri, yetkili organ kararı, kuruluş veya faaliyet belgeleri, imza belgeleri ve başvuru sahibinin statüsünü gösteren kayıtlar istenebilir. Kesin liste çağrı rehberinden alınmalıdır.
Projenin gerekçesi, amacı, hedef grubu, faaliyetleri, süresi, beklenen çıktıları, sürdürülebilirliği ve bölgesel katkısı KAYS formu ile varsa özel bilgi formunda tutarlı biçimde açıklanır.
Hizmet alımı bütçesi, maliyet gerekçeleri, piyasa araştırması veya proforma belgeler çağrının istediği biçimde hazırlanır. Eş finansman öngörülüyorsa kaynağın kurum kararında ve bütçede tutarlı gösterilmesi gerekir.
Yer bilgisi, mevcut durum, kapasite ihtiyacı, mülkiyet veya tahsis belgeleri, ön etütler, haritalar ve sektör verileri projenin niteliğine göre talep edilebilir. Fizibiliteyi hazırlayacak uzmanlık yapısı da açıkça tanımlanmalıdır.
Destek kararı sonrasında asıl veya onaylı belgeler, proje hesabı bilgileri, satın alma dosyası, sözleşmeler, faturalar, banka ödeme kayıtları ve rapor teslim belgeleri ilgili ajansın istediği düzende saklanır ve sunulur.
Harcama ve Ön Onay Zamanlaması
Başvurunun yapılmış olması harcamaların otomatik olarak uygun hale geldiği anlamına gelmez. Hizmet alımı, satın alma ve yüklenici seçimi; destek sözleşmesi, uygulama rehberi ve ajansın yazılı kuralları doğrultusunda başlatılmalıdır. Başvuru öncesi veya sözleşme dışı işlemler hak kaybı doğurabilir.
Ödeme ve Hak Ediş Süreci
Ön ödeme, ara ödeme ve nihai ödeme yapısı program ile sözleşmeye göre değişir. Gerçekleşen giderlerin uygunluğu fatura, banka ödeme kaydı, satın alma belgeleri ve rapor çıktıları üzerinden incelenir. Nihai ödeme, fizibilite raporunun kabulü ve mali belgelerin uygunluğuna bağlıdır.
Protime A.Ş. ile Doğrudan Faaliyet Desteği Danışmanlığı
Protime A.Ş., eski adıyla Doğrudan Faaliyet Desteği ve güncel adıyla Fizibilite Desteği başvurularında ön uygunluk analizinden raporlama aşamasına kadar bütün süreci program özelinde yapılandırır. Çalışma; doğru kalkınma ajansının ve açık çağrının belirlenmesi, başvuru sahibinin uygunluğunun kontrolü, bölge planı ve öncelik eşleştirmesi, proje fikrinin geliştirilmesi, KAYS dosyasının hazırlanması, bütçe ve teknik belge kontrolü, eksik belge takibi, satın alma ve ödeme dosyalarının incelenmesi ile nihai fizibilite raporunun kalite kontrolünü kapsayabilir.
Her dosya, ilgili ajansın güncel rehberi ve zorunlu şablonları üzerinden ele alınır. Nihai değerlendirme, destek oranı, başvuru onayı ve ödeme kararı ilgili kamu kurumu veya incelemeci kuruluş tarafından verilir.
Sık Sorulan Sorular
Eski adıyla hayır. 15 Eylül 2017 tarihli değişiklikle Doğrudan Faaliyet Desteği adı Fizibilite Desteği olarak değiştirilmiştir. Güncel başvurular bu adla yürütülür.
Yerel yönetimler, üniversiteler, kamu kurumları, meslek kuruluşları, STK’lar, OSB ve benzeri bölgesel yapılar, birlikler ve kooperatifler yönetmelikte sayılan gruplardır. Çağrı rehberi bu listeyi daraltabilir.
Kâr amacı güden sıradan işletmeler, Fizibilite Desteği için yönetmelikte sayılan temel başvuru sahibi grupları arasında değildir. Teknoloji geliştirme bölgesi yönetici şirketi veya kooperatif gibi özel bir statü varsa güncel rehber ayrıca incelenmelidir.
Tek bir ulusal oran veya üst limit bulunmaz. Asgari ve azami tutar, destek oranı ve eş finansman koşulu her ajansın güncel program rehberinde açıklanır.
Başvurular ilgili ajans programı ilan ettiğinde ve duyurulan dönem içinde yapılır. Bazı çağrılar sürekli başvuruya açık görünse de bütçe tükenince son tarihten önce kapanabilir.
Harcamaların uygun başlangıç tarihi çağrı rehberi ve sözleşme üzerinden kontrol edilmelidir. Yazılı dayanak olmadan başvuru veya sözleşme öncesi yüklenime girilmesi önemli bir uygunluk riskidir.
Kalkınma ajansı sistemi Türkiye’nin bütün illerini kapsar; ancak Fizibilite Desteği tek bir 81 il çağrısı değildir. Her il, bağlı olduğu ajansın açık programı ve bölgesel koşulları kapsamında değerlendirilir.
Hayır. Belgelerin eksiksiz olması veya ön görüşme yapılması destek hakkı doğurmaz. Teknik değerlendirme, bütçe imkânı, yönetim kurulu kararı ve sözleşme süreci belirleyicidir.
Resmî Kaynaklar ve Güncel Başvuru Belgeleri
- Kalkınma Ajansları Proje ve Faaliyet Destekleme Yönetmeliği – 8 Kasım 2008
- Doğrudan Faaliyet Desteği adını Fizibilite Desteği olarak değiştiren Yönetmelik – 15 Eylül 2017
- Yönetmelik değişikliği – 14 Mart 2020
- Yönetmelik değişikliği – 7 Aralık 2021
- Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Kalkınma Ajansları Destek Yönetimi Kılavuzu
- Kalkınma Ajansları güncel destek programları
- Kalkınma Ajansları Yönetim Sistemi – KAYS
Bu destek firmanıza uygun mu?
Uzman ekibimiz projenizi ücretsiz ön değerlendirmeye alsın; başvuru şartlarını ve kazanacağınız tutarı birlikte netleştirelim.