Cazibe Merkezleri Programı İçin Güncel Uygulama
Son güncelleme: 19 Temmuz 2026
Cazibe Merkezleri Programı, görece az gelişmiş bölgelerde üretim, istihdam ve yatırım kapasitesini artırmayı amaçlayan eski sistemdeki adıyla hâlâ yoğun biçimde aranmaktadır. Ancak yeni başvurular açısından güncel hukuki çerçeve değişmiştir. 2018/11201 sayılı eski program kararı yürürlükten kaldırılmış; belirli yatırım yerleri için sağlanan avantajlar 9903 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın geçici 3 ve geçici 4 üncü maddelerine taşınmıştır.
Bu geçiş hükümleri, yatırımın yalnızca il adına göre değil; ilçe, organize sanayi bölgesi veya endüstri bölgesi, faaliyet konusu, NACE Rev.2.1 kodu, yatırım türü ve müracaat tarihi birlikte değerlendirilerek uygulanmasını gerektirir. Başvurunun kabul edilmesi veya teşvik belgesi düzenlenmesi otomatik değildir.
Son Başvuru Tarihi
31 Aralık 2026
Geçici 3 ve geçici 4 kapsamındaki teşvik belgesi müracaatları için özel geçiş süresidir.
Asgari Yatırım
Genel olarak 6 milyon TL
İlgili yatırım konusu için daha yüksek özel bir tutar öngörülmüşse o tutar esas alınır.
Başvuru Sistemi
E-TUYS
Başvuru, yatırımcı adına yetkilendirilen kullanıcı tarafından elektronik ortamda Bakanlığa yapılır.
Cazibe Merkezleri Programı Geçiş Desteğinin Amacı
Güncel düzenleme, eski programın bağımsız yapısını sürdürmek yerine kapsamda sayılan yatırım yerlerinde belirli yatırımları 6 ncı bölgede uygulanan bölgesel desteklerden aynı oran, miktar, süre ve şartlarla yararlandırır. Böylece imalat yatırımlarının organize sanayi ve endüstri bölgelerine yönelmesi, depremden etkilenen ilçelerde ekonomik faaliyetin güçlendirilmesi ve ilave istihdam oluşturulması hedeflenir.
Teşvik belgesi; yatırımın konusu, yeri, kapasitesi, harcama listeleri, süresi ve yararlanabileceği destekleri kayıt altına alır. Belgenin düzenlenmesi, ruhsat, ÇED, imar, yapı kullanma, işyeri açma veya sektörel izinlerin kendiliğinden alınmış sayılmasını sağlamaz.
KDV İstisnası
Belge kapsamındaki uygun alımlar
Makine ve teçhizatın ithal ve yerli teslimleri ile uygun yazılım ve gayri maddi hak satış veya kiralamaları KDV’den istisna edilebilir.
Gümrük Vergisi Muafiyeti
Uygun ithal makine ve teçhizat
Karar ve eklerindeki kısıtlar saklı kalmak üzere belge kapsamındaki uygun ithal makine ve teçhizata uygulanabilir.
İstihdam Destekleri
6. bölge şartları
İlave istihdam için sigorta primi işveren hissesi ve 6 ncı bölgeye özgü sigorta primi desteği gündeme gelebilir.
Vergi İndirimi
Teşvik sistemine bağlı
Yatırıma katkı oranı, indirim oranı ve uygulama şartları yatırımın Hedef, Öncelikli veya başka bir teşvik sistemindeki sınıflandırmasına göre belirlenir.
Faiz veya Kâr Payı
Şartlı destek
Yatırımın ilgili teşvik sistemi kapsamında bu desteğe uygun olması ve Bakanlıkça uygun görülmesi halinde uygulanabilir.
Yatırım Yeri Tahsisi
Mevzuat ve taşınmaz durumuna bağlı
Vergi indirimi öngörülen uygun yatırımlar için kamu taşınmazının durumu ve ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirilebilir.
Destek Unsurlarının Ayrıntıları
KDV istisnası, teşvik belgesi kapsamındaki uygun makine ve teçhizat teslimleri ile yazılım ve gayri maddi hak satış veya kiralamalarına uygulanabilir. Gümrük vergisi muafiyeti ise ithal makine ve teçhizatın Karar, tebliğ, ithalat mevzuatı ve teşvik belgesi listelerine uygun olması şartına bağlıdır. Her iki unsur da satın alma öncesinde doğru makine listesinin oluşturulmasını gerektirir.
6 ncı bölge şartlarında, teşvik belgesi kapsamındaki yatırımla sağlanan ilave istihdam için asgari ücrete tekabül eden işveren hissesi kısmının tamamı Bakanlık bütçesinden karşılanabilir. Standart uygulama süresi 12 yıldır. Kararın 22 nci maddesindeki OSB, endüstri bölgesi veya uygun ilçe şartlarının uygulanması halinde süreye iki yıl ilave edilmesi gündeme gelebilir. Kesin süre teşvik belgesinde kontrol edilmelidir.
6 ncı bölgede teşvik belgesi kapsamındaki ilave istihdam için işçi hissesinin asgari ücrete tekabül eden kısmı, tamamlama vizesinden sonra 10 yıl süreyle karşılanabilir. Aylık prim ve hizmet belgelerinin süresinde verilmesi ve Bakanlıkça karşılanmayan tutarların yasal süresinde ödenmesi gerekir.
Geçici 3 veya geçici 4 hükmü yatırım yerine bağlı 6 ncı bölge avantajını belirler; yatırımın hangi sektörel teşvik sisteminde değerlendirileceği ayrıca incelenir. Örneğin Hedef Yatırımlar Teşvik Sisteminde yatırıma katkı oranı %20, Öncelikli Yatırımlar Teşvik Sisteminde %30 olup gelir veya kurumlar vergisi, katkı tutarına ulaşıncaya kadar %60 indirimli uygulanır. Yatırım konusu ve özel hükümler nedeniyle vergi indiriminin uygulanmadığı durumlar bulunabilir.
Uygun yatırımlarda, en az bir yıl vadeli TL yatırım kredisinin sabit yatırım tutarının %70’ine kadar olan kısmı için destek sağlanabilir. 4, 5 ve 6 ncı bölgelerdeki Hedef Yatırımlar ile Öncelikli Yatırımlar için destek, TCMB bir hafta vadeli repo ihale faiz oranının %25’ine tekabül eden ve 12,5 puanı geçmeyen tutar üzerinden azami beş yıl uygulanabilir. Azami toplam tutar Hedef Yatırımlarda sabit yatırımın %10’unu aşmamak üzere 12 milyon TL, Öncelikli Yatırımlarda %10’u aşmamak üzere 24 milyon TL’dir. Bu unsur yatırımın sınıflandırmasına ve Bakanlık onayına bağlıdır.
Eski 2018/11201 sayılı Kararda Komite onayıyla elektrik giderlerine yönelik enerji desteği bulunuyordu. Bu Karar yürürlükten kaldırıldığı için 9903 sayılı Kararın geçici hükümlerine dayanılarak yapılacak yeni müracaatlarda enerji desteği otomatik veya güncel bir destek unsuru olarak sunulmamalıdır. Eski bir teşvik belgesi varsa uygulama, o belgenin dayandığı geçiş hükümlerine göre ayrıca incelenir.
Kimler Yararlanabilir?
Başvuru sahibi bakımından teşvik sistemi yalnızca KOBİ’lerle sınırlı değildir. Kuruluşunu tamamlamış ve uygun yatırım projesi sunan başvuru sahipleri değerlendirilebilir.
- Gerçek kişiler ve adi ortaklıklar
- Sermaye şirketleri, kooperatifler ve birlikler
- İş ortaklıkları
- Kamu kurum ve kuruluşları ile meslek kuruluşları
- Dernekler ve vakıflar
- Yabancı şirketlerin Türkiye’deki şubeleri
Yatırım Yeri ve Sektör Şartı
Geçici 4 kapsamında, eski Kararın EK-1’indeki illerin OSB veya endüstri bölgelerinde ve Sivas Demirağ OSB’de yapılacak imalat yatırımları değerlendirilir.
- NACE Rev.2.1 kodları 10-32 arası ve 38.2
- Yatırımın OSB veya endüstri bölgesinde olması
- Genel olarak en az 6 milyon TL sabit yatırım
- Başvurunun 31 Aralık 2026’ya kadar yapılması
- Sektörel, mali ve teknik değerlendirmede uygun bulunması
Hangi İl ve İlçelerde Uygulanır?
Eski program illerindeki OSB ve endüstri bölgeleri
Adıyaman, Ağrı, Ardahan, Batman, Bayburt, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Gümüşhane, Hakkâri, Iğdır, Kars, Kilis, Malatya, Mardin, Muş, Siirt, Şanlıurfa, Şırnak, Tunceli ve Van illerindeki organize sanayi bölgeleri veya endüstri bölgeleri ile Sivas Demirağ Organize Sanayi Bölgesinde yapılacak uygun imalat yatırımları geçici 4 kapsamında değerlendirilebilir.
Depremden etkilenen ilçeler
Geçici 3; eski Kararın EK-2’sinde sayılan genel hayata etkili afet bölgesi ilçelerinde yapılacak yatırımları kapsar. Listede Adıyaman’ın ilçeleri; Elazığ’da Alacakaya, Arıcak, Baskil, Karakoçan, Keban, Kovancılar, Maden, Palu ve Sivrice; Gaziantep’te Araban, İslahiye ve Nurdağı; Hatay ve Kahramanmaraş’ın ilçeleri; Kilis’te Musabeyli ve Polateli; Malatya’da sayılan ilçeler; Osmaniye’de Bahçe ve Hasanbeyli ile Sivas’ta Gürün yer alır. İlçe ve yatırım konusu eşleştirmesi başvuru öncesinde resmî ek üzerinden doğrulanmalıdır.
Başvuru Şartları
- Yatırımcı kuruluş sürecinin tamamlanmış olması
- E-TUYS kullanıcı yetkilendirmesinin yapılması
- Yatırım yerinin geçici 3 veya geçici 4 kapsamına girmesi
- NACE kodu ve yatırım konusunun mevzuata uygun olması
- Asgari sabit yatırım tutarının sağlanması
- Gerekli ÇED, ruhsat ve sektörel izinlerin hazırlanması
- Projenin mali, teknik ve sektörel açıdan uygun bulunması
Kapsam Dışı veya Riskli Durumlar
- Müracaat tarihinden önce yapılan yatırım harcamaları
- Kullanılmış yerli makine ve teçhizat
- Ham madde, ara malı, işletme malzemesi ve yedek parça
- İstisnalar dışında binek araç ve karayolu nakil vasıtaları
- Mevcut makinelerin tamir, bakım ve revizyon giderleri
- Makine listesine alınamayan inşaat malzemeleri
- Aynı yatırım harcaması için yasaklı mükerrer destek kullanımı
1. Ön Uygunluk Analizi
Yatırım yeri, ilçe, OSB veya endüstri bölgesi statüsü ile yatırım konusu birlikte kontrol edilir. NACE kodu ve yatırım türü netleştirilir.
2. Mevzuat Eşleştirmesi
Geçici 3 veya geçici 4 hükmünün uygulanabilirliği belirlenir. Yatırımın Hedef, Öncelikli veya farklı bir sistemdeki konumu ayrıca analiz edilir.
3. Belge ve Proje Hazırlığı
Yatırım bilgi formu, makine listeleri, finansman planı, kapasite bilgileri, ruhsat ve gerekli çevresel belgeler hazırlanır.
4. E-TUYS Müracaatı
Yetkilendirilmiş kullanıcı, tanımlı alanları doldurur ve belgeleri e-imza ile sisteme yükler. Müracaat tarihi harcama uygunluğu açısından kritik eşiktir.
5. Değerlendirme
Bakanlık mali, teknik ve sektörel inceleme yapar. Eksiklerin tamamlanması için süre belirtilmemişse Tebliğ uyarınca 30 günlük süre uygulanır.
6. Uygulama ve Tamamlama
Yatırım belge kayıtlarına uygun yürütülür; revizyonlar zamanında yapılır. Yatırım sonunda tamamlama vizesi ve ilgili destek uygulamaları takip edilir.
Başvuru ve Uygulama Belgeleri
Yatırımcı adına işlem yapacak kullanıcının Bakanlık usullerine göre yetkilendirilmesi gerekir. Yetkilendirme, elektronik teşvik başvurusundan önce tamamlanmalı; şirketi temsil ve ilzama yetkili kişiler ile kullanıcı bilgileri güncel olmalıdır.
E-TUYS alanları ve yatırımın niteliğine göre SGK borcu bulunmadığına veya borcun yapılandırıldığına ilişkin belge, gerekli hallerde ÇED kararı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı, yatırımın karakteristiğine bağlı izinler ile Genel Müdürlükçe talep edilen diğer bilgi ve belgeler sunulur.
Yatırım konusu, kapasite, üretim akışı, yerleşim, makine ve teçhizat listeleri, proforma faturalar, sabit yatırım bütçesi, finansman planı ve istihdam öngörüsü başvuruyla uyumlu hazırlanmalıdır. Bir milyar TL ve üzeri yatırımlarda mevzuatta belirtilen formatta fizibilite raporu aranır.
Fatura, banka ödeme kaydı, gümrük belgesi, makine seri bilgileri, muhasebe kayıtları, istihdam bildirimleri ve gerekli izinler düzenli saklanmalıdır. E-TUYS’a yüklenen belge ve evrakın muhafaza ve denetime karşı hesap verme sorumluluğu müracaat tarihinden itibaren 10 yıl süreyle yatırımcıya aittir.
Yatırım tamamlandığında gerçekleşen sabit yatırım, kapasite, istihdam ve makine listeleri üzerinden tamamlama işlemi yapılır. Belge şartlarının karşılanmadığının tespiti halinde destekler revize edilebilir veya fazladan yararlanılan tutarlar geri alınabilir.
Protime A.Ş. Cazibe Merkezleri Programı Danışmanlığı
Protime A.Ş., yatırımın yalnızca destek başlığına bakılarak değil; güncel mevzuat, yatırım yeri, NACE kodu, teşvik sistemi, sabit yatırım bütçesi ve uygulama takvimi birlikte ele alınarak yapılandırılmasına destek verir. Ön uygunluk analizinin ardından proje fikri, makine listesi, bütçe, fizibilite, finansman ve istihdam planı başvuru mantığıyla uyumlu hale getirilir.
Danışmanlık süreci; E-TUYS yetkilendirme ve başvuru hazırlığı, teknik ve mali belge kontrolü, eksik belge veya revizyon takibi, satın alma ve harcama kayıtlarının belgeyle uyumu, tamamlama vizesi, izleme ve raporlama adımlarını kapsayabilir. Nihai değerlendirme, destek oranı, başvuru onayı ve ödeme kararı ilgili kamu kurumu veya incelemeci kuruluş tarafından verilir.
Sık Sorulan Sorular
2018/11201 sayılı eski program kararı yürürlükten kaldırılmıştır. Ancak 9903 sayılı güncel Kararın geçici 3 ve geçici 4 üncü maddeleri, belirlenen yatırım yerleri için özel geçiş uygulamasını 31 Aralık 2026 tarihine kadar sürdürmektedir.
Kuruluş süreci tamamlanmış gerçek kişiler, şirketler, kooperatifler, birlikler, iş ortaklıkları ve Tebliğde sayılan diğer tüzel yapılar başvurabilir. Asıl belirleyici yatırım yeri, konu, tutar ve teknik uygunluktur.
9903 sayılı Karara göre ayrıca bir tutar belirtilmemişse 1 ve 2 nci bölgelerde asgari 12 milyon TL, diğer bölgelerde 6 milyon TL sabit yatırım aranır. İlgili yatırım konusu için daha yüksek özel eşik varsa o tutar geçerlidir.
Cazibe Merkezleri geçiş hükümleri kapsamındaki müracaatlar için son tarih 31 Aralık 2026’dır. Bu tarih, yeni teşvik sisteminin genel 31 Aralık 2030 süresiyle karıştırılmamalıdır.
Hayır. Teşvik belgesi düzenlenmesine ilişkin müracaat tarihinden önce yapılmış yatırım harcamaları teşvik belgesi kapsamına alınmaz. Sipariş, fatura ve ödeme takvimi başvurudan önce planlanmalıdır.
Başvurular, yatırımcı adına yetkilendirilmiş kullanıcı tarafından E-TUYS üzerinden Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına elektronik olarak yapılır.
Hayır. Geçici 4 yalnızca eski program illerindeki OSB ve endüstri bölgeleri ile Sivas Demirağ OSB’deki uygun imalat yatırımlarına; geçici 3 ise eski Kararın EK-2’sinde sayılan depremden etkilenmiş ilçelere uygulanır.
Yeni geçiş başvuruları için enerji desteği otomatik bir hak değildir. Eski 2018/11201 sayılı Karardaki enerji desteği hükmü güncel Kararla birlikte yürürlükten kaldırılmıştır. Eski teşvik belgelerinin durumu kendi dayanak mevzuatına göre ayrıca incelenir.
Hayır. Projenin mevzuat şartlarını sağlaması yanında sektörel, mali ve teknik değerlendirmede uygun bulunması ve teşvik belgesi düzenlenmesi gerekir. Nihai karar Bakanlığa ve ilgili incelemeci mercilere aittir.
Resmî Kaynaklar ve Güncel Başvuru Belgeleri
- 9903 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar
- 2025/1 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Uygulama Tebliği
- Mülga 2018/11201 sayılı Karar ve geçiş hükümlerinde atıf yapılan il/ilçe ekleri
- E-TUYS kullanıcı yetkilendirme usul ve esasları
- E-TUYS kullanım kılavuzu
- E-TUYS elektronik başvuru sistemi
Bu destek firmanıza uygun mu?
Uzman ekibimiz projenizi ücretsiz ön değerlendirmeye alsın; başvuru şartlarını ve kazanacağınız tutarı birlikte netleştirelim.