Kredi, Fon ve Kaynak Desteği Nedir?
Son güncelleme: 19 Temmuz 2026
Kredi, fon ve kaynak desteği; işletmelerin yatırım, kapasite artışı, dijital dönüşüm, Ar-Ge, yenilik, yeşil dönüşüm, kırsal kalkınma ve uluslararasılaşma projeleri için kullanabileceği farklı finansman araçlarının ortak adıdır. Bu başlık tek bir kamu programını ifade etmez. KOSGEB kredi faiz veya kâr payı desteği, TÜBİTAK proje hibeleri, TKDK/IPARD yatırımları, kalkınma ajansı çağrıları, yatırım teşvikleri ve uluslararası fonlar birbirinden farklı mevzuat, başvuru sistemi ve uygun harcama kurallarına tabidir.
Doğru yaklaşım, önce yatırımın niteliğini ve başvuru sahibinin durumunu incelemek; daha sonra uygun programı, destek türünü, takvimi ve finansman modelini eşleştirmektir. Hibe, kredi, faiz desteği, vergi avantajı ve özkaynak yatırımı aynı şey değildir.
Destek Türü
Programa göre değişir
Hibe, geri ödemeli destek, kredi faiz veya kâr payı desteği, vergi teşviki ya da yatırım sermayesi olabilir.
Üst Limit
Tek bir üst limit yoktur
Limit; program, çağrı, proje, yararlanıcı, yatırım konusu ve harcama kalemine göre belirlenir.
Başvuru Sistemi
Kurum bazlı elektronik platform
KOSGEB e-Hizmetler, TÜBİTAK PRODİS, TKDK Online Proje Başvuru Sistemi, E-TUYS veya KAYS kullanılabilir.
Kredi, Fon ve Kaynak Desteğinin Amacı
Finansman araçları işletmenin yalnızca nakit ihtiyacını karşılamayı değil; verimlilik, teknoloji düzeyi, üretim kapasitesi, ihracat kabiliyeti, enerji performansı ve kurumsal dayanıklılık gibi ölçülebilir sonuçlar üretmesini hedefler. Bu nedenle başvurularda yatırım gerekçesi, teknik çözüm, faaliyet planı, bütçe, finansman kabiliyeti ve beklenen çıktılar birlikte değerlendirilir.
Her uygun yatırım hibe almaz; her kredi de kamu desteği içermez. Banka kredisi içeren programlarda kamu kurumunun proje onayı, finansal kuruluşun kredi tahsis kararının yerine geçmez. Hibe programlarında ise uygun bulunan harcama çoğunlukla belge, ödeme ve uygulama kontrollerinden sonra desteklenir.
KOSGEB Finansman Programları
Model: Kredi faiz/kâr payı desteği
Örnek: Küresel Rekabetçilik programında 20 milyon TL alt, 50 milyon TL üst kredi limiti ve 20 destek puanı bulunur. Başvuru şartları program bazında değişir.
TÜBİTAK Ar-Ge Hibeleri
Model: Proje bazlı geri ödemesiz destek
Örnek: Çağrıda aksi belirtilmedikçe 1501 ve 1507 programlarında destek oranı yüzde 75’tir. 1507 proje bütçesi 3,5 milyon TL ile sınırlıdır.
TKDK ve IPARD
Model: Uygun harcamaya bağlı geri ödemesiz kamu katkısı
Güncel örnek: IPARD III 12. çağrıda M1 yatırımları için yüzde 60-70 destek ve 30 milyon avro çağrı bütçesi ilan edilmiştir.
Yatırım Teşvik Sistemi
Dayanak: 9903 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı
KDV istisnası, gümrük vergisi muafiyeti, vergi indirimi, faiz veya kâr payı desteği, yatırım yeri tahsisi ve bölgesel prim destekleri yatırımın niteliğine göre uygulanabilir.
Kalkınma Ajansı Kaynakları
Model: Çağrı ve bölge bazlı destek
Mali destek, teknik destek, fizibilite, güdümlü proje veya geri ödemeli finansman araçları; ilgili ajansın ilanı ve başvuru rehberiyle belirlenir.
Uluslararası Fonlar
Model: Çağrı, konsorsiyum veya finansman aracı
AB programları ve uluslararası kuruluş kaynaklarında uygun ülke, ortaklık, konu, eş finansman ve İngilizce başvuru şartları çağrı belgesine göre incelenir.
Destek Kanallarının Ayrıntıları
KOSGEB’in Kapasite Geliştirme, Küresel Rekabetçilik ve KOBİ Dijital Dönüşüm gibi programları, protokol imzalanan finansal kuruluşlardan kullanılan kredilerin faiz veya kâr payı giderlerine destek sağlayabilir. Makine-teçhizat, yazılım, personel, hizmet alımı veya işletme sermayesi gibi giderler yalnızca ilgili programın izin verdiği ölçüde kapsama girer. KOSGEB onayı kredi tahsis garantisi değildir; banka kendi mali değerlendirmesini yapar.
1501 ve 1507 programları Türkiye’de yerleşik KOBİ ölçeğindeki sermaye şirketlerinin Ar-Ge ve yenilik projelerine yöneliktir. Personel, seyahat, alet-teçhizat, yazılım, malzeme, danışmanlık ve Ar-Ge hizmet alımı giderleri proje ile ilişkili olmak şartıyla değerlendirilebilir. Başvurular PRODİS üzerinden çağrı takvimine göre yapılır; tamamlanmış geçmiş çalışmalar desteklenmez.
IPARD çağrıları tarımsal işletmeler, gıda işleme tesisleri ve kırsal ekonomik faaliyetler için tedbir bazında yayımlanır. Uygun yatırım yeri, kapasite, mesleki yeterlilik, ruhsat, teklif, yapım işi ve makine standartları çağrı rehberinden kontrol edilir. IPARD III 12. çağrı 81 ilden M1 başvurusu kabul edecektir; yatırım süreleri yapım işi içermeyen projelerde en fazla 9 ay, yapım işi içerenlerde en fazla 18 aydır.
30 Mayıs 2025 tarihli ve 32915 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 9903 sayılı Karar, güncel yatırım teşvik sisteminin ana çerçevesidir. Uygulama usulleri 21 Haziran 2025 tarihli ve 32933 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2025/1 sayılı Tebliğ ile düzenlenmiştir. Başvurular E-TUYS üzerinden yetkilendirilmiş kişilerce yürütülür. 2012/3305 sayılı eski sistem güncel başvuruların ana dayanağı olarak kullanılmamalıdır.
Kalkınma ajanslarında destek konusu, başvuru sahibi türü ve coğrafi alan her çağrıda farklıdır. Ajans bölgesinde kayıtlı veya faaliyette olma, projenin bölgede uygulanması ve eş finansman sağlama şartları aranabilir. Güncel rehber, ekler ve KAYS kayıtları incelenmeden yalnızca geçmiş yılların oranlarına dayanılarak bütçe kurulmaz.
Girişim sermayesi hibeden farklı olarak şirkete ortaklık, pay edinimi veya yatırım sözleşmesi içerebilir. AB ve uluslararası fonlarda ise uygunluk çoğu zaman konsorsiyum, çağrı önceliği, teknoloji olgunluk seviyesi, bütçe paylaşımı ve raporlama kapasitesiyle birlikte değerlendirilir. Kaynağın para birimi, kur riski ve eş finansman yükümlülüğü baştan planlanmalıdır.
Kimler Yararlanabilir?
Uygun başvuru sahibi programa göre değişmekle birlikte aşağıdaki gruplardan biri olabilir:
- KOBİ veya sermaye şirketi niteliğindeki işletmeler
- Yeni girişimler ve teknoloji tabanlı şirketler
- Tarımsal işletmeler, üretici örgütleri ve kooperatifler
- Orta veya büyük ölçekli yatırımcılar
- Üniversite-sanayi ortaklıkları ve proje konsorsiyumları
- Çağrıda tanımlanan kamu kurumu, oda, birlik veya sivil toplum kuruluşları
KOBİ niteliği, NACE kodu, şirket türü, bilanço yapısı, faaliyet süresi, ihracat, Ar-Ge harcaması, yatırım yeri ve ruhsatlar program özelinde ayrıca kontrol edilir.
Kapsam Dışı veya Riskli Durumlar
- Başvuru ya da uygunluk başlangıcından önce tamamlanmış harcamalar
- Programın izin vermediği ikinci el makine veya ilgisiz giderler
- Uygun banka kanalı dışında kullanılan kredi
- Eksik ruhsat, izin, kapasite veya mülkiyet belgesi
- Fatura ile banka ödemesinin uyuşmaması
- Aynı giderin iki kamu kaynağına birden sunulması
- Çağrı son tarihi veya elektronik onay adımının kaçırılması
- Kur, KDV ve eş finansman ihtiyacının bütçede karşılanmaması
Bu maddeler otomatik ret listesi değildir; kesin sonuç ilgili programın güncel mevzuatına göre belirlenir.
Türkiye Genelinde Uygulama
KOSGEB ve TÜBİTAK programları, program şartlarını sağlayan Türkiye’de yerleşik işletmeler için ulusal niteliktedir. IPARD III 12. çağrıda 81 ilden proje kabul edileceği açıkça ilan edilmiştir. Buna karşılık yatırım teşviklerinde destek unsurları yatırımın ili, ilçesi, sektörü ve yatırım türüne göre değişebilir; kalkınma ajansı programları ise yalnızca ilgili ajans bölgesinde uygulanır. Bursa, İstanbul, Ankara, İzmir, Kocaeli, Konya, Gaziantep, Kayseri ve diğer illerde aynı başlık altında farklı sonuç çıkmasının nedeni budur.
1. Ön Uygunluk Analizi
Şirket, sektör, NACE kodu, ölçek, mali yapı, yatırım yeri ve proje amacı incelenir. Uygun olmayan seçenekler baştan elenir.
2. Program Eşleştirmesi
Hibe, kredi, faiz desteği, teşvik veya sermaye kaynağından hangisinin projeye uygun olduğu belirlenir. Takvim ve ön şartlar karşılaştırılır.
3. Proje ve Bütçe
Faaliyetler, çıktılar, satın almalar, finansman planı ve nakit akışı oluşturulur. Uygun olmayan maliyetler ayrıştırılır.
4. Elektronik Başvuru
Başvuru ilgili platforma girilir; ekler yüklenir ve elektronik onay süresi içinde tamamlanır. Fiziki teslim gerekiyorsa ayrıca planlanır.
5. Değerlendirme
Teknik, mali ve idari inceleme; kurul, jüri, hakem, yerinde kontrol veya banka kredi değerlendirmesi içerebilir. Eksik belge ve revizyonlar süresinde cevaplanır.
6. Uygulama ve Ödeme
Satın alma, sözleşme, fatura, banka ödemesi, raporlama ve hak ediş işlemleri programa uygun yürütülür. İzleme ve saklama yükümlülükleri takip edilir.
Başvuru ve Ödeme Belgeleri
Vergi levhası, ticaret sicili, imza yetkisi, ortaklık yapısı, KOBİ beyannamesi, faaliyet belgesi ve elektronik sistem yetkilendirmeleri programın istediği güncellikte hazırlanır.
Bilanço, gelir tablosu, beyanname, SGK ve vergi durumu, banka belgeleri, finansman taahhüdü ve eş finansman kanıtları istenebilir. Mali veriler başvuru formuyla tutarlı olmalıdır.
Proje planı, fizibilite veya iş planı, teknik şartname, yerleşim, kapasite, ruhsat, izin, keşif, teklif ve proforma faturalar yatırımın niteliğine göre hazırlanır.
Sözleşme, sipariş, fatura, banka dekontu, teslim belgesi, seri numarası, muhasebe kaydı ve tespit tutanağı ödeme talebinde aranabilir. Nakit veya belgesiz ödeme programa göre uygun kabul edilmeyebilir.
Dönemsel faaliyet raporu, mali rapor, proje sonuç raporu, istihdam ve performans kanıtları ile bağımsız mali müşavir veya YMM belgeleri programın izleme düzenine göre sunulur.
Ön Onay, Harcama ve Hak Ediş Zamanlaması
En kritik konu, harcamanın hangi tarihten sonra uygun kabul edildiğidir. Bazı programlarda başvuru tarihi, bazılarında kurul kararı, sözleşme, yatırım teşvik belgesi veya proje başlangıç tarihi esas alınır. Teklif almak ile sipariş vermek, avans ödemek, sözleşme imzalamak ve faturayı kesmek aynı hukuki sonucu doğurmayabilir.
Ödeme çoğu programda başvuru onaylandığı anda yapılmaz. Harcamanın gerçekleştirilmesi, banka yoluyla ödenmesi, raporlanması ve kurum tarafından uygun bulunması gerekebilir. Kredi programlarında işletme önce kredi taksidini ödeyip ardından faiz desteği talep edebilir. Bu nedenle KDV, destek dışı gider, kur farkı ve ödeme tarihleri için yeterli işletme sermayesi planlanmalıdır.
Protime A.Ş. Kredi, Fon ve Kaynak Desteği Danışmanlığı
Protime A.Ş.; ön uygunluk analizi, mevzuat ve program eşleştirmesi, proje fikrinin yapılandırılması, fizibilite ve iş planı, bütçe kurgusu, teknik ve mali belge kontrolü, elektronik başvuru, eksik belge ve revizyon takibi, kurul veya sunum hazırlığı, satın alma kontrolü, ödeme talebi ve raporlama süreçlerinde danışmanlık sağlar.
Çalışmanın temel amacı yalnızca başvuru formu doldurmak değil; yatırımın finansman ihtiyacını, kurum kurallarını ve işletmenin uygulama kapasitesini aynı dosyada tutarlı hâle getirmektir. Nihai değerlendirme, destek oranı, başvuru onayı ve ödeme kararı ilgili kamu kurumu veya incelemeci kuruluş tarafından verilir.
Sık Sorulan Sorular
İşletmeler, girişimler, yatırımcılar, tarımsal işletmeler, kooperatifler veya çağrıda tanımlanan kurumlar yararlanabilir. Kesin uygunluk şirket türü, ölçek, sektör, NACE kodu, yatırım yeri ve mali şartlara göre belirlenir.
Bu hizmet başlığı için tek bir oran veya üst limit yoktur. TÜBİTAK 1501 ve 1507’de çağrıda aksi belirtilmedikçe oran yüzde 75 iken, IPARD III 12. çağrıda oran yüzde 60-70’tir. Kredi ve teşvik programlarında farklı hesaplama yöntemleri kullanılır.
Hayır. Bazı programlar sürekli başvuru alırken bazıları belirli dönem veya çağrı takvimine bağlıdır. Örneğin KOSGEB Küresel Rekabetçilik Destek Programı sürekli başvuru alırken Kapasite Geliştirme programı dönemsel yürütülür.
Her program için aynı cevap verilemez. Harcama uygunluk başlangıcı başvuru, onay, sözleşme veya proje başlangıç tarihi olabilir. Yazılı kural doğrulanmadan bağlayıcı sipariş ya da ödeme yapılmamalıdır.
Hayır. Kamu kurumu proje veya faiz desteğini uygun bulsa bile kredi tahsisi finansal kuruluşun kendi değerlendirmesine tabidir. Teminat, limit, risk ve geri ödeme kapasitesi ayrıca incelenir.
Ulusal programlar tüm illerde uygun başvuru sahiplerine açık olabilir; ancak teşvik oranları bölgesel olarak değişebilir. Kalkınma ajanslarında yalnızca ajans bölgesi, bazı tarım programlarında ise çağrıda belirtilen uygulama alanı esas alınır.
Farklı giderler ve uyumlu programlar için kaynakların birlikte planlanması mümkün olabilir; ancak aynı harcamanın mükerrer desteklenmesi kural olarak kabul edilmez. Her kurumun kümülasyon ve mahsup hükümleri ayrıca incelenmelidir.
Hayır. Uygunluk şartlarını taşımak destek hakkının doğduğu anlamına gelmez. Teknik ve mali değerlendirme, bütçe sıralaması, banka kararı, uygulama kontrolleri ve ödeme incelemesi sonucu etkiler.
Resmî Kaynaklar ve Güncel Başvuru Belgeleri
- KOSGEB güncel destek programları listesi
- KOSGEB Kapasite Geliştirme Destek Programı
- KOSGEB Küresel Rekabetçilik Destek Programı
- KOSGEB e-Hizmetler
- TÜBİTAK TEYDEB ulusal destek programları
- TÜBİTAK açık çağrılar
- TÜBİTAK PRODİS başvuru sistemi
- TKDK IPARD başvuru çağrı ilanları
- IPARD III 12. Başvuru Çağrı İlanı
- 9903 sayılı Karar kapsamında Yatırım Teşvik Sistemi
- 9903 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar
- 2025/1 sayılı Yatırım Teşvik Uygulama Tebliği
- Kalkınma Ajansları resmî portalı
- Kalkınma Ajansları Yönetim Sistemi KAYS
Bu destek firmanıza uygun mu?
Uzman ekibimiz projenizi ücretsiz ön değerlendirmeye alsın; başvuru şartlarını ve kazanacağınız tutarı birlikte netleştirelim.